Ада-иениң харысаалгазы.
Бурунгу шагның чонунуң амыдыралындан шинчилеп көөрге, чаңгыс өгде кады чурттап чоруур эргим, чоок улузундан хөй чүүл хамааржыр турган. Бурунгу үеге бодаарга, амгы үеде бичии ылгал бар. Чүге дизе кижисиг болуру хүн бүрүде кады чурттап чоруур чоок улузундан аңгыда, өөренип турар школазындан, эдержип чоруур эш-өөрүнден, ниитилелдиң байдалындан база хамааржыр апарган. Ынчалза-даа эң кол харысаалгалыг кижилер – дөмей-ле ада-иелери-дир.
Ада-иениң ажы-төл кижизидилгезиниң талазы-биле харыысалгазынга (ответственность) тос тускай шынары бар.
vk.com/wall-132749777_16843 — бижидилгениң уламчызы.
Харысаалганың дөрткү шынары – ада-иелерниң билиглиг болуру.
Ада-иелерге тускай шынарлыг чүүлдерниң бирээзи – ортумак-даа бол, эртем-билиглиг болуру чугула. Чээрби бир век ниитизи-биле делегейде эртем-билигниң сайзыраан үези-дир.
Бир эвес ада-иениң амыдыралчы арга-дуржулгазының билии азы бо үениң дугайында билии кошкак болур болза, ажы-төлүнүң кижизиг болурунга хамаарыштыр харысаалгазы шынарлыг эвес апаар. Чүге дизе бичии улустуң чугаа-домаа сайзыраңгай болгаш, эки шынарлыг чүүлдүң утказын, чылдагаанын билип алыр дээш, ада-иезинден айтырар.
Ада-иелер ооң айтырыынга харыылап шыдавас азы чедир тайылбыр берип шыдавайн баар болза, угаан-медерелин сайзырадырынче чүткүп, чаа-чаа чүүлдү билип алыксап турар кижиниң сонуургалы чидип болур.
Кажан ада-иези дыл-домак талазы-биле шыырак билиглиг болгаш сайзыраңгай болза, чажындан тура ажы-төлүнүң чугаа-домаа чазыг чок болур. Ада-иелери чоннуң чаагай чыңчылдарынга даянып, ону үндезилеп чагып сургап, сүмелеп чоруур болза, ажы-төлүнүң кижизидилгези шынарлыг болур. Ылап бүдүштүг эки кижи болурунга дыка улуг чедиишкин ол-дур.
Геше Лобсанг Тхуптен. – ЧЫРЫК ДУЗА — IV. Өг-бүле болгаш амыдырал дугайында мерген угаадыглыг чагыг сүмелер. – ООО «Тываполиграф». – Кызыл — 2023. – 359-363-кү арыннар.